روانشناسى قبائل قريش
و (از قريش پرسيدند) درود خدا بر او، فرمود: امّا بنى مخزوم، گل خوشبوى قريشند، و كه شنيدن سخن مردانشان، و ازدواج با زنانشان را دوست داريم، امّا بنى عبد شمس(1) دورانديش تر، و در حمايت مال و فرزندان توانمندترند كه به همين جهت بد انديش تر و بخيل تر مى باشند.
و امّا ما (بنى هاشم) آنچه را در دست داريم بخشنده تر، و براى جانبازى در راه دين سخاوتمندريم. آنها شمارشان بيشتر امّا فريب كارتر و زشت روى ترند، و ما گوياتر و خيرخواه تر و خوش روى تريم.(2)
- بنی عبدشمس، همان امویان هستند، که عبدشمس پسر عموی هاشم بن عبدالمطلّب بود.
- اشاره به علم اتنولوژی Ethnology (قوم شناسی، مردم شناسی) که به شناخت قبایل گوناگون با روانشناسی حاکم بر آنان می پردازد.
در باره قريش از او پرسيدند، فرمود: امّا بنى مخزوم، ريحان خوشبوى قريش اند گفتگو با مردانش و زناشويى با زنانش دوست داشتنى است. بنى عبد شمس، به رأى، از ديگران دورانديشترند. و در حمايت آنچه پشت سر خود دارند [يعنى مال و خاندان] استوارترند.
اما ما به آنچه در دست داريم، بخشنده تريم و به هنگام مرگ، به جان دادن، سخاوتمندتريم. بنى عبد شمس به شمار بيش اند و مكارتر و بدكردارترند، ولى ما فصيحتريم و مردم را نيكخواهتريم و خوشرويتريم.
در رابطه با قريش از حضرت سؤال شد فرمود: اما بنى مخزوم گل خوشبوى قريشند، گفتار مردانشان، و ازدواج با زنانشان را دوست داريم. اما فرزندان عبد شمس دورانديش تر، و موقع حوادث نيرومندترند.
و اما ما بنى هاشم از آنچه در دست داريم بخشنده تر، و به وقت بذل جان سخاوتمندتريم. فرزندان عبد شمس در عدد بيشتر و مكارتر و بد كردارترند، و ما فصيح تر و خير خواه تر و خوشروتريم.
[و او را از قريش پرسيدند، فرمود:] اما خاندان مخزوم: گل خوشبوى قريش اند، دوست داريم با مردانشان سخن گفتن، و زنانشان را به زنى گرفتن. امّا خاندان عبد شمس: در رأى دور انديش ترند و در حمايت مال و فرزند نيرومندتر.
ليكن ما در آنچه به دست داريم بخشنده تريم، و هنگام مرگ در دادن جان جوانمردتر، و آنان بيشتر به شمارند و فريبكارتر و زشت كردار، و ما گشاده زبان تر و خيرخواه تر و خوبتر به ديدار.
از امام عليه السّلام از (اوصاف) قريش پرسيدند فرمود:
- امّا بنى مخزوم (طايفه اى از قريش) گل خوشبوى قريش هستند (زيرا مردانشان زيرك و زنانشان آراسته اند) سخنان مردانشان (بجهت شيرين زبانى) و زناشويى با زنانشان را (بر اثر آراستگى) دوست مى دارى، و امّا بنى عبد شمس (طايفه ديگر از قريش) دوربين ترين قريش مى باشند از رأى و انديشه و جلوگيرنده ترين آنانند چيزيرا كه پشت سر ايشان است (در پيشآمدها يگانه اند)
- و امّا ما (بنى هاشم، طايفه ديگر از قريش) بخشنده تريم آنچه را (دارائى) كه در دست مان است، و جوانمردتريم به جاندادن هنگام مرگ (در ميدان جنگ از كشته شدن باك نداريم) و ايشان (بنى عبد شمس كه بنى اميّه از آنها هستند از روى شمار) بيشترند، و (در آميزش) بسيار فريبنده و زشت رو مى باشند، و ما (در گفتار) فصيحتر (رساتر) و نيك خواه تر و (در معاشرت) خوشروتر هستيم.
از امام(عليه السلام) در مورد قريش سؤال شد. امام(عليه السلام) فرمود: اما بنى مخزوم، گل هاى قبيله قريشند كه ما دوست داريم با مردانشان هم سخن شويم و با زنانشان ازدواج كنيم، اما طايفه بنى عبد شمس، از همه بدانديش تر و بخيل ترند، اما ما (طايفه بنى هاشم) از همه آنها به آنچه در دست داريم بخشنده تريم و به هنگام بذل جان از همه سخاوتمندتر; جمعيت آنها بيشتر و مكرشان فزون تر و زشت ترند و ما فصيح تر و دلسوزتر و زيباتريم.